Główne nurty psychoterapii stosowane w zaburzeniach osobowości

1. Terapia schematów (Schema Therapy)

Terapia schematów, opracowana przez Jeffreya Younga, jest integracyjnym podejściem łączącym elementy terapii poznawczo-behawioralnej, psychodynamicznej oraz teorii przywiązania. Zakłada ona, że zaburzenia osobowości wynikają z utrwalonych, nieadaptacyjnych schematów powstałych w dzieciństwie.

Schematy te to głębokie przekonania dotyczące siebie, innych ludzi oraz świata (np. „jestem nieważny”, „ludzie mnie opuszczą”). W terapii dąży się do ich identyfikacji i stopniowej modyfikacji.

Techniki stosowane w terapii schematów obejmują:

• pracę poznawczą (analiza przekonań),
• techniki wyobrażeniowe,
• dialogi wewnętrzne,
• pracę nad emocjami i doświadczeniami z dzieciństwa.

Terapia ta jest szczególnie skuteczna w leczeniu zaburzenia osobowości typu borderline.

2. Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT)

Terapia dialektyczno-behawioralna została opracowana przez Marshę Linehan i jest szczególnie skuteczna w leczeniu osób z zaburzeniem borderline oraz skłonnościami do zachowań autodestrukcyjnych.

DBT opiera się na założeniu równowagi między akceptacją a zmianą. Terapia obejmuje naukę konkretnych umiejętności:

• regulacji emocji,
• tolerancji na stres,
• uważności (mindfulness),
• skuteczności interpersonalnej.

Program DBT często obejmuje:

• terapię indywidualną,
• trening umiejętności w grupie,
• wsparcie telefoniczne w sytuacjach kryzysowych.

3. Terapia oparta na mentalizacji (MBT)

Terapia mentalizacyjna koncentruje się na rozwijaniu zdolności do rozumienia własnych stanów psychicznych oraz stanów innych ludzi. Osoby z zaburzeniami osobowości często mają trudności w interpretowaniu intencji i emocji innych, co prowadzi do konfliktów interpersonalnych.

Celem MBT jest:

• poprawa zdolności refleksji nad własnymi emocjami,
• lepsze rozumienie zachowań innych osób,
• zmniejszenie impulsywności i reaktywności emocjonalnej.

Terapia ta jest szczególnie skuteczna w pracy z pacjentami borderline.

4. Terapia psychodynamiczna

Psychoterapia psychodynamiczna opiera się na założeniu, że obecne trudności wynikają z nieświadomych konfliktów oraz doświadczeń z przeszłości, zwłaszcza z relacji z opiekunami.

W terapii analizuje się:

• mechanizmy obronne,
• wzorce relacyjne,
• przeniesienie i przeciwprzeniesienie.

Relacja terapeutyczna odgrywa kluczową rolę, ponieważ stanowi „pole doświadczalne”, w którym ujawniają się schematy pacjenta.

5. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)

CBT koncentruje się na identyfikacji i zmianie dysfunkcjonalnych myśli oraz zachowań. W zaburzeniach osobowości jest często stosowana jako uzupełnienie innych terapii.

Techniki obejmują:

• restrukturyzację poznawczą,
• trening umiejętności społecznych,
• pracę nad zachowaniami problemowymi.

6. Terapia humanistyczno-doświadczeniowa

Terapia humanistyczno-doświadczeniowa koncentruje się na przeżyciach pacjenta „tu i teraz”, autentyczności oraz rozwoju poczucia własnej tożsamości. Zakłada, że wiele trudności związanych z zaburzeniami osobowości wynika z doświadczeń z dzieciństwa, tłumienia emocji, braku kontaktu ze swoimi potrzebami oraz doświadczeń odrzucenia lub braku akceptacji.

W tym podejściu szczególne znaczenie ma bezpieczna relacja terapeutyczna oparta na akceptacji, empatii i zrozumieniu. Dzięki temu pacjent może lepiej rozpoznawać własne emocje, potrzeby i schematy reagowania.

Do nurtów humanistyczno-doświadczeniowych zalicza się m.in.:

• terapię skoncentrowaną na osobie stworzoną przez Carl Rogers,
• terapię Gestalt,
• terapię skoncentrowaną na emocjach (EFT).

Celem terapii jest:

• zwiększenie świadomości własnych emocji,
• rozwój poczucia sprawczości i tożsamości,
• poprawa relacji interpersonalnych,
• większa akceptacja siebie i swoich doświadczeń.

Podejście to może być szczególnie pomocne u osób, które mają trudność z rozpoznawaniem własnych potrzeb, doświadczają pustki emocjonalnej lub mają niestabilny obraz siebie.

Przeczytaj również: Zaburzenia osobowości - ogólna charakterystyka, klasyfikacja, przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Jeśli potrzebujesz pomocy przy wyborze odpowiedniego specjalisty skontaktuj się z Opiekunem terapii Psycheo kontakt@psycheo.pl